Podstawowe informacje o rtęci

Oszczędzanie rtęci dzięki świetlówkom CFLi i innym lampom wyładowczym

Chociaż brzmi to paradoksalnie, używanie lamp wyładowczych faktycznie wiąże się z oszczędzaniem rtęci na świecie. Poniżej znajduje się przykład świetlówek CFLi w Niemczech, ale zasada ta działa również w przypadku większości lamp wyładowczych prawie na całym świecie.

• Paliwa kopalne, a zwłaszcza węgiel, zawierają ślady rtęci. Jeśli do wytworzenia prądu używa się tych paliw, to elektrownia będzie wydzielać rtęć razem ze spalinami.
• Gdyby wszystkie zwykłe żarówki sprzedane dzisiaj w Niemczech zostałyby zamienione na dobrej jakości świetlówki CFLi o średniej trwałości 10 000 godzin, każdego roku sprzedaż CFLi sięgnęłaby dodatkowo około 26 milionów sztuk. W efekcie 65 kilogramów rtęci przepłynęloby dodatkowo „przez kasę” rocznie.
• Energia zaoszczędzona przez te 26 milionów lamp to około 7,5 TWh / a, co oznacza w przybliżeniu roczną produkcję opalanej węglem elektrowni w Mannheim .
• Według EPER[1], tylko ta elektrownia wydzieliła 193 kilogramów rtęci do powietrza.
• 10 czołowych elektrowni w Niemczech wydzieliło ponad 3 000 kg w tym samym okresie. Rtęć nie jest poddana recyklingowi.

=> Oszczędzając energię, można zapobiec większemu wydzielaniu rtęci niż jest używane w świetlówce CFLi.

[1] EPER: Europejski Rejestr Emisji Zanieczyszczeń

Ile rtęci to 2,5 mg?

Jedna świetlówka CFLi zawiera małą ilość rtęci tzn. 2,5 mg w innowacyjnej świetlówce energooszczędnej DULUX. Trudno jest przedstawić taką ilość wizualnie. Oto kilka przykładów:

• Kiedyś termometry zawierające rtęć były powszechnie używane w gospodarstwach domowych. Rtęć zawarta w tych termometrach wystarczyłaby do 300 – 1 000 świetlówek energooszczędnych.
• 2,5 mg rtęci ma objętość mniejszą niż 0,2 mm³, co zmieści się w końcówce długopisu.
• Niemieckie prawo określające maksymalną zawartość substancji w żywności (SHmV z roku 1988, poprawione w roku 1997) dopuszcza 1 mg rtęci na 1 kg ryb (dla tuńczyka, marlina, węgorza, szczupaka, okonia, itp.). W związku z tym jedna świetlówka DULUX zawiera mniej rtęci niż ilość dopuszczona w 3 kilogramach świeżych ryb.

Jeżeli 2,5 mg rtęci wyparuje równomiernie w pomieszczeniu o powierzchni 10m² (o wysokości 2,5m), stężenie rtęci osiągnęłoby maksymalny próg dopuszczony w miejscu pracy zgodnie z przepisami niemieckimi [1] tj.: 0,1 mg/m³. Taka wartość byłaby dopuszczona jako średnia 8-godzinnej pracy na zmiany – każdego dnia pracy.  Firma OSRAM przeprowadziła eksperymenty, w trakcie których uszkadzano świetlówki w pomieszczeniu i mierzono rzeczywiste stężenie rtęci.

1] TRGS 900, opublikowane przez niemieckie Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych, rok 2008. Wartości graniczne różnią się w zależności od kraju.

Czy rtęć będzie zakazana?

Międzynarodowe stanowisko w sprawie niebezpiecznej trującej rtęci zostało uzgodnione przez ministrów ochrony środowiska podczas sesji Rady Zarządzającej Programu Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP) w Nairobi w lutym 2009 roku. Ministrowie biorący udział w tym spotkaniu jednogłośnie zdecydowali, że rozpoczną negocjacje na temat międzynarodowego traktatu w sprawie rtęci, który zajmie się ogólnoświatowym problemem emisji i wyładowań w rtęci. Ośmiopunktowy plan partnerstwa faktycznie dotyczy zmniejszenia rtęci w produktach takich jak termometry i wysokoprężne lampy wyładowcze, chociaż często jest on określany jako bezwzględny zakaz używania rtęci. Można to osiągnąć poprzez międzynarodowe zastosowanie zasad takich jak te zawarte w dyrektywie europejskiej RoHS, która już nakłada ostre ograniczenia co do zawartości rtęci w produktach oświetleniowych. W OSRAM wspieramy takie przepisy, ponieważ są one całkowicie zgodne z naszymi wysiłkami zmierzającymi do zmniejszenia zawartości rtęci.